Overlijden van een zelfstandige: overlevingspensioen of overgangsuitkering voor de partner?

Overlevingspensioen of overgangsuitkering: wat beslist?

Uw leeftijd op het moment van het overlijden. Hebt u de minimumleeftijd bereikt, dan krijgt u een overlevingspensioen, zonder beperking in de tijd zolang u niet hertrouwt. Bent u jonger, dan krijgt u een overgangsuitkering, die beperkt is in de tijd. Bij een overlijden in 2024 lag die leeftijd op 49 jaar en 6 maanden; bij een overlijden in 2025 op 50 jaar.

Die leeftijd wordt stapsgewijs opgetrokken volgens het jaar van het overlijden: controleer bij de Federale Pensioendienst (FPD) welke leeftijd voor uw dossier geldt. Beide uitkeringen worden berekend op de loopbaan als zelfstandige en de beroepsinkomsten van de overleden partner, niet op die van u.

Het overlevingspensioen hoort bij het wettelijk pensioen van zelfstandigen, beschreven op de pagina wettelijk pensioen. Het minimum overlevingspensioen, € 1.820,27 per maand op 1 maart 2026, geldt voor een volledige loopbaan van 45 jaar: het is een richtpunt, het werkelijke bedrag hangt af van de loopbaan die de overledene kan bewijzen.

Aan welke voorwaarden moet u voldoen?

In principe moet u minstens 1 jaar gehuwd zijn geweest met de overleden partner. Een aangegeven wettelijke samenwoning die onmiddellijk aan het huwelijk voorafgaat, telt mee. Een nieuw huwelijk doet het recht vervallen, en een wettelijk samenwonende die nooit gehuwd was, heeft geen recht op een overlevingspensioen.

De voorwaarde van een jaar vervalt in drie gevallen: er is een kind uit de relatie geboren, een kind ten laste gaf op het moment van het overlijden recht op kinderbijslag, of het overlijden is het gevolg van een arbeidsongeval of beroepsziekte na het huwelijk. U moet ook een activiteit als zelfstandige of als meewerkende echtgenoot van de overledene aantonen, tenzij die al een rustpensioen als zelfstandige ontving.

• Huwelijk: minstens 1 jaar, voorafgaande wettelijke samenwoning inbegrepen, behalve bij uitzondering.
• Loopbaan: activiteit als zelfstandige of meewerkende echtgenoot van de overledene, aan te tonen tenzij die al gepensioneerd was.
• Geen nieuw huwelijk, en niet veroordeeld zijn voor een aanslag op het leven van de partner.

Hoelang loopt de overgangsuitkering?

Van 18 tot 48 maanden, volgens uw gezinssituatie op de dag van het overlijden. Zonder kind ten laste: 18 maanden. Zijn al uw kinderen ten laste minstens 13 jaar in het jaar van het overlijden: 36 maanden. Met een kind ten laste jonger dan 13, een kind met een handicap of een kind geboren binnen 300 dagen na het overlijden: 48 maanden.

De duur ligt vast op het moment van het overlijden: verlaat een kind later het gezin, dan behoudt u de toegekende duur. U moet de uitkering wel aanvragen binnen 12 maanden na het overlijden: een laattijdige aanvraag haalt de verstreken maanden niet in, die zijn verloren. De uitkering is te combineren met een beroepsactiviteit, zodat u tijd hebt om uw inkomsten te herschikken zonder de steun te verliezen.

Welke stappen zet u na het overlijden?

Dien de aanvraag in binnen 12 maanden na het overlijden: de uitkering gaat dan in principe in op de 1e dag van de maand van het overlijden. Na die termijn loopt ze pas vanaf de aanvraag. Ontving de overledene al een rustpensioen als zelfstandige, dan wordt het recht op overlevingspensioen ambtshalve onderzocht.

Denk aan de belastingen: de uitkering is te combineren met uw activiteit, maar de voorheffing kent uw andere inkomsten niet, en de FOD Financiën telt ze samen bij de afrekening. Bent u zelf actief, dan legt het artikel over pensioen en werken als zelfstandige combineren uit welke grenzen gelden zodra het overlevingspensioen is toegekend.

Het wettelijk pensioen vervangt maar een deel van het verloren inkomen. Een overlijdensdekking, in het solidariteitsluik van een sociaal VAPZ of in een aparte verzekering, keert een kapitaal uit aan de nabestaanden. De VAPZ-simulator helpt de premie te bepalen.

Verder lezen

De pagina's van de site die elk hier besproken punt verder uitdiepen.

• Wettelijk pensioen van de zelfstandigeWettelijke leeftijd, volledige loopbaan en minimumbedragen van het pensioen.
• Minimumpensioen van de zelfstandige: de voorwaardenLoopbaan van 30 jaar en effectieve arbeid voor het gewaarborgd minimum.
• Pensioen en werken als zelfstandige combinerenToegelaten inkomsten met enkel een overlevingspensioen.
• VAPZ-simulatorEen VAPZ en zijn solidariteitsluik ramen, dat ook het overlijden dekt.
• Meewerkende echtgenootHet statuut dat eigen rechten opent voor de partner die de zelfstandige helpt.

Veelgestelde vragen