Bescherming van de Belgische zelfstandige: gewaarborgd inkomen, hospitalisatie en BA beroep

Drie contracten vormen in 2026 de essentiële bescherming van een Belgische zelfstandige: het gewaarborgd inkomen (verzekering arbeidsongeschiktheid), dat de RIZIV-uitkeringen aanvult bij ziekte of ongeval; de hospitalisatieverzekering, die de supplementen voor een eenpersoonskamer en de kosten dekt die het ziekenfonds niet terugbetaalt; en de beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BA beroep), die de schade dekt die u bij de uitoefening van uw activiteit aan derden toebrengt.

Deze drie contracten staan los van elkaar en kunnen afzonderlijk worden afgesloten. Geen enkel vervangt het andere: ze dekken verschillende risico's.

Nee, maar ze is wel verplicht voor tal van gereglementeerde beroepen: advocaten, notarissen, architecten, landmeters-experten, bedrijfsrevisoren, accountants, verzekeringsmakelaars, artsen, kinesitherapeuten. Voor de andere beroepen blijft de BA beroep sterk aanbevolen en vaak contractueel vereist door opdrachtgevers (bedrijven, overheid).

Ja, de RIZIV-uitkeringen van een zelfstandige zijn structureel ontoereikend om de levensstandaard te behouden. Het geïndexeerde dagforfait hangt af van uw gezinssituatie (met of zonder gezinslast), maar is in 2026 tijdens de periode van invaliditeit begrensd op ongeveer € 1.800 per maand. Voor een zelfstandige die € 4.000 of € 6.000 per maand verdient, is de terugval fors. Het private gewaarborgd inkomen overbrugt die kloof, binnen een grens van 75 tot 80% van het bruto beroepsinkomen.

Nee, de premie voor een individuele hospitalisatieverzekering is niet aftrekbaar als beroepskost voor een zelfstandige die als natuurlijk persoon werkt. Betaalt uw BV de premie voor u (bedrijfsleider), dan is dat een voordeel van alle aard (VAA) dat belastbaar is in de personenbelasting, wat het fiscale voordeel sterk vermindert.

De premies voor een verzekering gewaarborgd inkomen zijn 100% aftrekbaar als beroepskosten (artikel 49 WIB). In ruil daarvoor is de rente die bij arbeidsongeschiktheid wordt uitgekeerd belastbaar als vervangingsinkomen in de personenbelasting (artikelen 32-34 WIB), met inhouding van voorheffing aan de bron. Fiscaal is de rekensom dus neutraal tot gunstig, afhankelijk van uw marginale tarief in de personenbelasting op het moment van het schadegeval.

De BA uitbating dekt schade die verband houdt met de materiële uitbating van uw activiteit (een klant glijdt uit in uw praktijk, uw materiaal beschadigt het lokaal van de klant). De BA beroep dekt de gevolgen van een fout, nalatigheid of vergetelheid in de intellectuele of technische prestatie zelf (slecht advies, rekenfout, foutieve vertraging). Beide zijn verschillend en vullen elkaar aan: een zelfstandige die klanten in zijn lokalen ontvangt, heeft ze allebei nodig.

De meest gangbare volgorde: (1) eerst de BA beroep als uw beroep dat vereist of als u werkt voor klanten met een financieel risico; (2) het gewaarborgd inkomen vanaf de start van uw zelfstandige activiteit (de premies stijgen sterk met de leeftijd en de medische voorgeschiedenis); (3) daarna de hospitalisatieverzekering, zeker zodra u kinderen ten laste hebt of als het ziekenfonds niet meer volstaat voor een eenpersoonskamer. De totale jaarlijkse kostprijs van de drie verzekeringen ligt doorgaans tussen € 2.000 en € 5.000, afhankelijk van uw profiel.

Wordt u door een klant aansprakelijk gesteld, dan staat de zelfstandige zonder BA beroep in met zijn privévermogen (of dat van de vennootschap, maar bij een zware fout van de bedrijfsleider kan de sluier worden doorbroken). Immateriële schade (becijferd financieel verlies) kan snel oplopen tot enkele honderdduizenden euro. De verdediging in rechte alleen al kost doorgaans € 5.000 tot € 30.000, de schadevergoeding niet meegerekend. De BA beroep neemt meestal ook de verdedigingskosten ten laste, en dat is in de praktijk vaak de waarborg die het meest wordt gebruikt.

Voor het gewaarborgd inkomen van een bedrijfsleider kan dat via de vennootschap, maar het maakt de fiscaliteit ingewikkelder (bijkomende bijdragen, mogelijke herkwalificatie). In de praktijk blijft afsluiten als natuurlijk persoon de standaard, omdat de premie volledig aftrekbaar is als beroepskost. Voor de hospitalisatieverzekering levert afsluiten via de vennootschap een belastbaar VAA op; een individueel contract geniet dus meestal de voorkeur, behalve bij een geformaliseerd groepsverzekeringsplan.

Kijk verder dan de premie en vergelijk de algemene voorwaarden: de definitie van arbeidsongeschiktheid en de minimaal erkende graad, de wachttijd, de uitsluitingen (bestaande aandoeningen, psychische aandoeningen, risicosporten), de plafonds per schadegeval en de looptijd van de dekking. Twee contracten met hetzelfde tarief kunnen een heel verschillende bescherming bieden. Om na te gaan of een verzekeringstussenpersoon wel degelijk ingeschreven is, raadpleegt u het openbare register van de FSMA.